«مسموميت شيميايي چيست؟»

ميزان مسموميت، درجه سميت يك ماده شيميايي را نشان مي دهد. مصرف مقادير زياد مواد شيميايي كه درجه سميت كمي دارند موجب مسموميت مي شود، اين در حالي است كه مصرف مقدار كمي از مواد شيميايي كه درجه سميت زيادي دارند، باعث مسموميت
مي گردد. سم شناسان براي آزمايش هاي تعيين ميزان منجر به مسموميت توسط مواد شيميايي از حيوانات استفاده مي كنند. يكي از مقاديري كه در اين آزمايشات اندازه گيري
مي شود، ميزان (دوز) مواد شيميايي است كه منجر به مرگ 50 درصد حيوانات مورد آزمايش مي شود. اين آزمايش را ميزان كشندگي يا LD5O  مي نامند.

دسته بندي هاي محدودي در خصوص بررسي خصوصيات مواد سمي و غير سمي وجود دارد. اين دسته بندي ها به منظور ايجاد هماهنگي استفاده مي شوند و اين روش بطور ضمني (غير مستقيم) بيان مي دارد كه آيا مواد شيميايي سمي هستند يا نه؟ با اين وجود ورود مواد شيميايي با دوز كافي و مشخص مي تواند مسموميت ايجاد نمايد.

به بيان ديگر، همه مواد شيميايي مي توانند سمي باشند و مقدار ماده يا دوز وارد شده به بدن تعيين كنندة‌ بروز اثرات مسموميت مي باشد. تنها تماس با «مواد شيميايي خاص» باعث مسموميت نمي شود، بلكه بسياري از آنها اثرات سمي دارند و در تماس با آنها مسموميت ايجاد مي گردد.

 

«منظور از ميزان خروج مواد از بدن چيست؟»

بسياري از مواد شيميايي كه در محيط هاي كاري وارد بدن مي شوند بدون تغيير شكل و تبديل شدن به ماده يا مواد ديگر، از بدن دفع مي شوند، تعدادي ديگر شكسته مي شوند، مواد حاصل از تجزيه ممكن است نسبت به ماده شيميايي اوليه كه وارد بدن شده است درجه سميت بيشتر يا كمتري داشته باشند. بعضي از تركيبات شيميايي نيز بطور موقت در يكي از اعضاي بدن ذخيره شده و بعد تدريجاً طي مدت كوتاهي از بدن رفع مي گردند. تعداد كمي از مواد شيميايي نظير گرافيت، ذرات سيليكا با بازدم از بدن خارج مي شوند و بقيه در شش ها، ساليان زيادي باقي مي مانند و هرگز بطور كامل خارج نمي شوند.

 

بطور كلي اگر 2 فرآيند زير در بدن انجام گيرد، احتمال بيماري بر اثر مواد شيميايي كمتر مي شود؛

1-    شكسته شدن و يا تبديل، مواد شيميايي به موادي كه درجه سميت كمتري دارند.

2-    دفع سريع مواد شيميايي از بدن.


«عوامل بيولوژيكي شامل چه موارد مي شوند؟»

     چندين مشخصه از انسان يا حيوان در ميزان نفوذ يا درجه مسموميت تأثير گذار
مي باشند. اين مشخصه ها عبارتند از: سن، جنسيت و آمادگي و استعداد بدني هر فرد.

 

«تماس بامواد شيميايي از چه راه هايي موجب مسموميت مي شوند؟»

2 راه اصلي براي ورود مواد شيميايي و ايجاد مسموميت وجود دارد:

 

1- تماس ناگهاني در مدت زمان كوتاه

يك تماس سريع با مقادير نسبتاً زياد مواد شيميايي مي تواند به بدن فشار زيادي وارد آورد. اين حالت در محيط كار ممكن است در اثر جابجايي و طرز استعمال ناصحيح  مواد شيميايي و يا نشت مواد از درز يا شكاف شير يا لوله هاي حامل مواد شيميايي اتفاق بيفتد. همچنين ممكن است اين اتفاق هنگام سرويس يا تميز كرن تجهيزاتي كه حاوي مواد شيميايي هستند (نظير مخزن رنگ) اتفاق بيفتد. بيماري يا آسيبي كه در اثر تماس ناگهاني  با مقادير زياد مواد شيميايي صورت مي گيرد «مسموميت حاد» ناميده مي شود. چند نمونه از مسموميت هاي حاد در ذيل آمده است:

·     استنشاق مقدار خيلي زياد بخارات اسيدي ممكن است منجر به سوختگي هاي شديد دهان، مجازي تنفسي و شش ها شود.

·     تماس پوست با مقادير قابل توجهي از حلال هاي آلي خاص كه از طريق  پوست جذب مي شوند مي تواند منجر به ايجاد سرگيجه، بي قراري و تهوع گردد.

·         استنشاق گرد و غبار، موجب سوزش ناحيه تنفسي (دستگاه تنفسي)، خشكي گلو و سرفه گردد.


2- تماس هاي مكرر به مدت طولاني

تماس هاي مكرر به مدت طولاني مي تواند باعث ورود موارد شيميايي به بدن و ايجاد مسموميت گردد. اين نوع مسموميت در اثرتماس زياد و روزانه بدن با مواد شيميايي بعد از چند سال اتفاق مي افتد.

بيماري يا آسيبي كه در چنين موقعيت هايي اتفاق مي افتد، مسموميت مزمن ناميده
مي شود.

 

در ذيل چند نمونه از مسموميت هاي مزمن آورده شده است:

·     استنشاق بخارات اسيدهاي خاص در غلظت هايي كه باعث مسموميت حاد نمي شوند ممكن است در مدت زماني طولاني باعث كم شدن لايه ميناي دندان شده و نهايتاً منجر به پوسيدگي هاي شديد دندان شود.

·     استنشاق و جذب پوستي مقداري از حلال هاي آلي در غلظت هايي كه منجر به مسموميت حاد نمي گردند. بعد از گذشت چند سال، باعث آسيب ديدن بافت عصبي مي شوند.

·     حضور مداوم و تكرار شونده با گرد و غبار حاوي «كوارتز» مي تواند باعث زخم شدن و آسيب ديدگي جدي و هميشگي بافت شش ها گردد.

 ادامه دارد...