سیستم کشف و اعلام حریق

 

تجهیزات کشف و اعلام حریق :

در کنترل و اطفاء حریق زمان نقش تعیین کننده ای دارد . در صورتی که مأمورین اطفاء  یا سیستم های اطفاء به موقع خبر نشوند به علت گسترش تصاعدی حریق ، مهار آن دشوار می گردد . تجربه نشان داده است که بسیاری از حریق ها در خارج از ساعات کار کارگاه ها یا اماکن و در مواردی که افراد حضور ندارند ، اتفاق می افتد . در اماکن که حضور افراد بطور دائم میسر نیست بایستی تجهیزاتی برای کشف و اعلام حریق پیش بینی کرد .

 

روشهای کشف و اعلام حریق

روشها و وسایل اعلام خطر متنوع بوده و بنا به امکانات مالی و اهمیت موضوع از یکی از روش های دستی یا اتوماتیک استفاده میگردد .

1- روش دستی اعلام حریق : در این روش کشف و اعلام حریق توسط افراد شاغل یا ساکن انجام می گیرد . مزایای این روش ارزانی و سادگی آن است . سیستم های خبر دهی مبتنی بر امکانات موجود در محل می باشد.

2- سیستم اتوماتیک کشف حریق : سیستم اتوماتیک شامل کاشف های حریق ، کابل های رابط و منبع تغذیه است. اسن سیستم بدلیل حساسیت بالا می تواند در مراحل اولیه ، آتش را شناسایی و به مرکز کنترل و اعلام حریق گزارش نماید .

 

انواع روش های دستی :

1-  اعلام دستی از طریق آژیر دستی : فرد آژیر دستی را چرخانده و در اثر چرخش آن آژیر بصدا در می آید . این وسایل جزء روشهای قدیمی بوده و امروزه متداول نیست .

2-  اعلام توسط سیستم الکتریکی : در این روش به فواصل مختلف کلیدهای مخصوص که دارای درپوش شیشه ای می باشند ، نصب می گردد. معمولاً کنار این کلیدها چکش مخصوصی قرار دارد که پس از شکستن شیشه بطور خودکار یا توسط فشار دادن شستی آن آژیر بصدا در می آید .

3-  اعلام توسط بلند گو : تنها تفاوت با روش قبلی ارسال پیام از طریق بلندگو یا آژیر توسط سیستم صوتی مجموعه است.

4-  استفاده از تلفن : بایستی به فواصل مناسب در کارگاخ نصب شود و شماره مرکز آتش نشانی روی آن قید شده باشد  در برخی کارگاه ها کنار جعبه F تلفن جهت مکالمه پیش بینی می شود.

 

نکته : حداکثر  فاصله دسترسی افراد در هر محدوده با کلید های اعلام کننده باید 30 متر و ارتفاع آن از زمین بین 110-140 سانتیمتر باشد . تمام کلیدها باید هم شکل بوده و در محل های مناسب با تباین رنگ کافی نصب و آموزش لازم در استفاده آنها داده شود .

 

انواع کاشف های اتوماتیک حریق

 

کاشف های حرارتی :

1-  کاشف حرارتی ثابت : این دستگاه ها وقتی بکار می افتند که حرارت معینی برای تحریک گیرند . حد عمل این کاشف حدود °c 60 می باشد . سنسور این کاشف ممکن است فیوزی ذوب شونده یا فیوزی مبتنی بر خاصیت ترموکوپل باشد .

 2- کاشف حرارتی متغیر : در این نوع هرگاه روند افزایش درجه حرارت هوای محدوده کاشف با روند قابل قبول دستگاه متناسب نباشد ، دستگاه عمل می کند . المنت عمل کننده بر حسب سرعت تغییرات درجه حرارت °k 12-15 در هر دقیقه عمل می کند .

 

کاشف های گازیاب :

کاشف های گازیاب نوع ویژه ای هستند که برای تشخیص گازهای قابل انفجار یا گازهای ناشی از حریق بکار می روند . این وسایل در واقع نوعی از وسایل اندازه گیری گازها می باشند که کاربرد ویژه داشته و در تراکم خاصی برای جلوگیری از انفجار گاز اعلام خطر می نمایند . این کاشف ها معمولاً برای یک گاز یا بخار بوده و در تراکم معینی فعال می گردند.

 

کاشف های دودی ( ذرات )

1-کاشف یونیزه : این کاشف طوری طراحی شده که می تواند حضور ذرات 01/0 تا یک میکرون را براحتی تشخیص دهد  دستگاه بطور مرتب هوای عبوری را یونیزه می کند ( توسط پرتو ⍺ ) . ملکولهای یونیزه هوا بطور مرتب توسط الکترود محفظه جذب می شوند،  لذا ولتاژ کوچکی همواره برقرار می باشد ؛ کاهش ولتاژ بدلیل ورود ذرات بداخل محفظه باعث برقراری جریان در مدار اعلام حریق می شود . ( معایب : عدم حساسیت کافی در فاز اول ، حساسیت به رطوبت و حرارت ، نیاز به تنظیم مجدد پس از هر بار تنظیم و...)

 

2-کاشف فتو الکتریک : در محفظه این کاشف یک منبع تولید نور مرئی یا لیزر که بطور مستقیم یا تحت زاویه 90 درجه بر چشم الکترونیک ( سلول فتو الکتریک ) می تابد قرار دارد. در صورت تیرگی ناشیب از ذرات تاری با توجه به محدوده تشخیص تعریف شده برای کاشف ، جریان نور کاهش پیدا نموده و باعث تحریک آن و اعلام حریق می گردد . ( مزایا : عکس العمل سریع در مقابل ذرات ، آتش سوزی بدون شعله و عدم عکس العمل به جریان شدید هوا و....  ----  معایب : امکان سوخت لا مپ ، امکان کثیفی سطح لامپ )

 

کاشف های شعله ای

به نور مرئی شعله که دارای طول موج 380-760 نانومتر باشد حساس هستند و جزء کاشف های سریع و مطمئن به حساب می آیند . این گروه شبیه به نوع فتو الکتریک ولی با حساسیت بالا می باشد . در این نوع بجای لامپ منبع نور از عدسی متمرکز کننده نورهای مرئی استفاده می شود .

 

انتخاب و نصب کاشف ها

موارد زیر باید در انتخاب کاشف های حریق مورد توجه قرار گیرد .

1- در صورتی که محل کار ماهیتاً دارای شعله ، دود ، ذرات یا حرارت است نمی توان از کاشف های حساس به ماهیت کار استفاده نمود

2- نوع و حساسیت کاشف با توجه به ریسک حریق و ارزشی که کالاهای محیط دارند انتخاب می شوند

3- کاشف ها معمولاً در سقف یا در شرایط ویژه روی دیوارها در ارتفاع بالا نصب می گردند و نبایستی آنها را در مجاور منابع گول زننده نصب نمود .

4- برای افزایش ضریب اطمینان کارایی سیستم بهتر است ،  از دو نوع کاشف ( یکی حرارتی ) استفاده شود

5- برای کاشف های دود باید جریان طبیعی هوا مد نظر قرار گیرد

6- در صورت نصب کاشف در سقف باید با سقف 1-4 اینچ فاصله داشته باشد

7- فاصله کاشف ها از هم بر اساس تعداد مورد نیاز و مساحت محدوده حریق تعیین می شود

8- لازم است که در سیستم کشف کاشف توسط علائم نوری چشمک زن یا علائم صوتی متناوب ، لا اقل هر 15 ثانیه به مدت 5 /0 ثانیه آماده بکار بودن سیستم را اعلام نماید

9- مسیرهای عبور کابل های برق باید ایمن ترین مسیر باشند

10-در هر ناحیه از منطقه بندی حریق باید حداقل دو کاشف وجود داشته باشد

11- کلیه کاشف ها باید تابع یکی از استانداردهای BS – 5839 یا استاندارد ملی ISIRI – 3706 باشد